Thông thường tên các bản nhạc sẽ được lấy theo tên một câu chuyện, một địa danh, một câu nói cảm thán hay một nhân vật. Tuy nhiên cũng có những tác phẩm chỉ mang tên một thể loại âm nhạc. “Toccata” là một trong số đó.
Từ Toccata trong bài viết này chỉ tên một bản nhạc mà Richard Clayderman đã trình diễn piano rất thành công. Ngoài ra bản nhạc cũng từng gây ấn tượng mạnh khi được chơi hòa tấu với Paul Mauriat đóng vai trò chỉ huy dàn nhạc. Tác giả của bài này không được nhiều người biết tới, đó là Gaston Rolland.
Từ “Toccata” xuất phát từ tiếng Ý toccare, có nghĩa là “chạm”. Ban đầu, đây là tên gọi dành cho những tác phẩm được viết để phô diễn kỹ thuật cá nhân trên phím đàn. Những dòng giai điệu liên tục, những chuỗi nốt chuyển động không ngừng và những thử thách về kỹ thuật là đặc điểm thường thấy của thể loại này. Ví dụ nổi tiếng nhất là “Toccata and Fugue in D minor” của Bach.
Nhưng nếu chỉ hiểu Toccata là một bản nhạc để chạy ngón thì chắc vẫn chưa đủ.
Khi lắng nghe Toccata, điều gây ấn tượng không chỉ là tốc độ hay kỹ thuật. Đó còn là cảm giác của một nguồn năng lượng đang chuyển động. Các giai điệu nối tiếp nhau như những làn sóng, lúc dồn dập, lúc rộng mở, tạo nên một cuộc phiêu lưu thú vị ở phía trước.
Vì vậy cái tên Toccata mang một ý nghĩa đẹp hơn chính định nghĩa ban đầu của nó. Không chỉ là hình ảnh những ngón tay chạm vào các phím đàn, mà còn là khoảnh khắc âm nhạc chạm vào cảm xúc của người nghe.
Mỗi người khi nghe Toccata có thể hình dung một câu chuyện khác nhau. Có người cảm nhận sự hùng tráng, có người lại thấy sự háo hức, khát vọng và sức sống mãnh liệt, cũng có người đơn giản chỉ bị cuốn theo dòng chuyển động liên tục của âm thanh.
Dù cảm nhận theo cách nào, cái tên Toccata vẫn gợi nhắc đến điều cốt lõi nhất của âm nhạc: “chạm”: khi những ngón tay bắt đầu chạm vào các phím đàn, âm nhạc sẽ dần chạm vào trái tim người nghe.
Đó chính là ý nghĩa của cái tên Toccata.
