Đây là 1 vấn đề rất nhiều người gặp phải khi học piano được một thời gian. Dù họ đã chơi được nhiều bài, nhưng khi ngẫu nhiên gặp một bản nhạc không có ghi số ngón tay, họ không thể tự đưa ra phương án xếp ngón được.
Chắc hẳn các bạn còn nhớ, khi mới học piano, các giáo trình cơ bản luôn viết số ngón tay để bạn ướm lên phím đàn. Đến giai đoạn tập những bản nhạc đầu tiên, giáo viên của các bạn vẫn gợi ý nhiều sheet nhạc có ghi sẵn số ngón tay. Phần lớn các bản nhạc được chuyển soạn cho mục đích sư phạm piano vẫn làm điều này.
Tôi không cho rằng điều đó là sai. Tuy nhiên cách làm này vẫn còn thiếu một mảnh ghép để giải quyết được vấn đề của bạn: Làm sao có thể chơi 1 bản nhạc lạ mà trên đó không ghi sẵn số ngón tay?
Sau giai đoạn dạy kỹ năng piano cơ bản, tôi thường chuyển soạn các bản nhạc dễ cho học trò tập. Và vì những bản chuyển soạn này là do tôi tự tay làm thủ công, tôi hiểu rất rõ học trò của mình năng lực đến đâu, có thể xử lý những chi tiết nào trên bản nhạc. Do đó tôi đưa ra một quyết định mang tính sư phạm: làm thưa dần những số ngón tay chỉ dẫn trước.
Những bài đầu tiên còn ghi số ngón tay tương đối nhiều, đến loạt bài tiếp theo, lượng ghi chú số ngón tay trên bản nhạc giảm dần, và cứ vậy cho đến khi không còn con số nào trên bản nhạc nữa. Đây là giai đoạn tôi để học viên tự xếp ngón trước, rồi mới cùng họ phân tích và điều chỉnh nếu cần.
Có nhiều lý do để tôi phải làm như vậy.
1. Tôi muốn học viên biết tự suy nghĩ
Nếu số ngón đã được ghi sẵn, người học chỉ việc làm theo. Điều đó giúp chơi được bài hiện tại, nhưng lại không giúp họ biết phải làm gì khi gặp một bản nhạc mới. Qua thời gian, nhiều người hình thành thói quen chờ đáp án thay vì tự tìm lời giải.
Tôi muốn học viên rèn luyện khả năng tự quan sát, thử nghiệm và đưa ra phương án xếp ngón của riêng mình. Đó là kỹ năng sẽ theo họ ở những bản nhạc về sau này.
2. Mỗi người đều có cảm giác bàn tay khác nhau
Khi tự đặt tay lên phím và thử xếp ngón, học viên sẽ cảm nhận được đâu là cách di chuyển tự nhiên nhất với chính mình. Nếu tôi áp đặt ngay một phương án từ đầu, họ sẽ mất cơ hội trải nghiệm và khám phá cảm giác đó.
Không phải lúc nào cũng chỉ có một cách xếp ngón đúng. Với một số đoạn nhạc, có thể có nhiều phương án hợp lý tùy vào kích thước bàn tay, kỹ thuật và mục đích biểu diễn.
Khi nào tôi mới can thiệp?
Tôi sẽ hướng dẫn trực tiếp trong hai trường hợp:
- Học viên đã thử rất nhiều lần nhưng đều bế tắc và cần trợ giúp.
- Cách xếp ngón của học viên không hiệu quả, nó không thuận lợi và mất tự nhiên khi chuyển ngón qua những câu sau, cần điều chỉnh.
Lúc đó, tôi không chỉ đưa ra đáp án mà còn giải thích vì sao nên đổi sang cách khác.
Điều tôi muốn học viên đạt được
Ban đầu, cách học này có thể khiến nhiều người thấy không quen hoặc hơi khó chịu vì phải tự suy nghĩ nhiều hơn. Nhưng sau một thời gian, khi không còn sự hỗ trợ của giáo viên, hầu hết học viên của tôi đều có thể tự tìm cách xếp ngón cho những bản nhạc mới.
Điều này trái ngược với tình trạng khá phổ biến: học đàn nhiều năm nhưng vẫn không biết bắt đầu xếp ngón như thế nào khi gặp một bài chưa từng học.
Thực ra, xếp ngón không phải là một bài học có thể dạy trọn vẹn trong một buổi. Đó là năng lực được hình thành dần qua hàng chục bản nhạc, hàng trăm lần thử, sai, sửa và rút kinh nghiệm. Vì vậy, thay vì cho học viên một đáp án ngay từ đầu, tôi muốn họ học cách tự tìm ra đáp án của mình.
