Chào bạn, bài viết này sẽ chạm vào một quan niệm rất phổ biến:
Nếu học một môn, một kỹ năng mà không tạo ra bằng cấp, chứng chỉ, giải thưởng hay nghề nghiệp, thì tại sao phải học?
Phải có bằng thì mới học?
Đặc biệt với phụ huynh, câu hỏi này rất dễ xuất hiện khi họ nhìn việc học piano của con như một khoản đầu tư phải có “đầu ra”. Tôi không nghĩ bài này dùng để phản bác hoàn toàn ý kiến trên của phụ huynh. Tuy nhiên, không phải mọi việc con người làm đều cần được biện minh bằng một thành tựu.
Thỉnh thoảng, khi tiếp một phụ huynh mới, tôi thấy một số sẽ hỏi: “Nếu sau này cháu không thi chứng chỉ, không đi biểu diễn, cũng không trở thành pianist, vậy học piano để làm gì?”
Câu hỏi nghe chừng rất hợp lý. Nhưng nếu chúng ta cứ buộc mọi hoạt động phải có một “đầu ra” cụ thể, thì rất nhiều thứ trong đời sẽ trở nên vô nghĩa:
- Người lớn chạy bộ nhưng không thi marathon thì chạy làm gì?
- Đọc sách nhưng không lấy bằng thì đọc làm gì?
- Học một ngoại ngữ nhưng không dùng để xin việc thì học làm gì?
- Đi du lịch nhưng không tạo ra tài sản thì đi làm gì?
- Chơi một nhạc cụ nhưng không trở thành nhạc công thì chơi làm gì?
Có những giá trị tiềm ẩn, không thể đánh giá như 1 sản phẩm hữu hình
Ở một độ tuổi nào đó, khi nhìn lại, các bạn sẽ thấy có vô số thứ các bạn được học, nhiều hơn người khác, nhưng chẳng có gì mang lại thành tựu lớn lao. Có những thứ mình học ngày trước tưởng như chẳng để làm gì, nhưng nhiều năm sau chúng lại trở thành những kỹ năng trong cuộc sống của mình.
Và piano có thể cũng như vậy. Một đứa trẻ học piano hôm nay có thể không trở thành pianist. Nhưng nhiều năm sau, nó có thể là người:
- có một thú vui mà không cần ai tổ chức cho mình;
- biết ngồi xuống và tập trung vào một việc;
- biết kiên nhẫn với một thứ chưa làm được;
- biết tự phát hiện lỗi và sửa lỗi;
- có khả năng thưởng thức âm nhạc sâu hơn;
- có một thứ để quay về khi cuộc sống căng thẳng;
- hoặc đơn giản là có thể tự mình chơi một bản nhạc mà mình yêu thích.
Không cái nào trong số đó được ghi trên chứng chỉ, nhưng chúng vẫn là giá trị.
Kết quả và quá trình
Chứng chỉ ghi nhận kết quả. Nó không phải là toàn bộ giá trị của quá trình học.
Một người học piano 5 năm nhưng không thi chứng chỉ không có nghĩa là 5 năm đó không để lại gì. Nếu sau 5 năm người đó có thể ngồi trước piano và chơi được những bài mình thích, thì đó đã là một thành quả. Nếu người đó học được cách tự tập một bài mới mà không cần giáo viên cầm tay chỉ việc từng bước, đó là một thành quả. Nếu người đó hiểu âm nhạc hơn một chút so với 5 năm trước, đó là một thành quả. Nếu piano trở thành một phần trong đời sống của họ, đó cũng là một thành quả. Chỉ là nó không phải loại thành quả mà người ta thường đem ra so sánh.
Lời kết
“Vậy nếu học piano mà không có bằng cấp, chứng chỉ hay thành tựu gì hết, học làm chi?”
Tôi chỉ có thể trả lời:
Để sau này bạn có thêm một thứ mà ngày hôm nay bạn chưa có.
- Một kỹ năng.
- Một trải nghiệm.
- Một cách thưởng thức âm nhạc.
- Một khả năng tự học.
- Một niềm vui.
- Hoặc đơn giản là khả năng ngồi xuống trước cây đàn và chơi một bản nhạc mình yêu thích.
Không phải thứ gì có giá trị cũng cần một tờ giấy để chứng minh.
Giá trị của một thứ không nhất thiết nằm ở nơi nó đưa mình đến. Nó cũng nằm ở những gì nó giúp mình làm được trên đường đi.
